Οδηγίες διατροφής για άτομα με διαβήτη
PDFPrintE-mail

Foodbites |

Print

Οδηγίες διατροφής για άτομα με διαβήτη

Από το Διαβητολογικό κέντρο του Τζάνειου νοσοκομείου

Ανδρέας Μελιδώνης*

Η δίαιτα είναι η βάση της θεραπείας για όλους τους τύπους του διαβήτη. Ένα διαβητικό διαιτολόγιο μπορεί να έχει σχεδιαστεί για απώλεια βάρους αλλά βοηθά επίσης στη γρήγορη ρύθμιση του επιπέδου της γλυκόζης στο αίμα. Για τους περισσότερους ανθρώπους, η δίαιτα είναι πραγματική κούραση αλλά το γεγονός ότι κατεβάζει γρήγορα το επίπεδο του σακχάρου στο αίμα, είναι συχνά η ώθηση που τους βοηθά να την ακολουθήσουν πιστά. Οι ανάγκες του οργανισμού σε ινσουλίνη μειώνονται αμέσως μόλις αρχίσει το βάρος να πέφτει και αυτό είναι κάτι πού θα τους βοηθήσει να συνεχίσουν την προσπάθειά τους και να φτάσουν το στόχο τους.
Με το διαβήτη , τα κύτταρα του σώματος δεν μπορούν να πάρουν γλυκόζη. Η γλυκόζη προέρχεται κυρίως από υδατάνθρακες που αποτελούνται από σάκχαρα και άμυλο . Διασπώνται σε γλυκόζη η οποία πρέπει να μπει στα κύτταρα για να χρησιμοποιηθεί σαν ενέργεια για την καθημερινή δραστηριότητα. Η ινσουλίνη βοηθά τη γλυκόζη να μπει στα κύτταρα. Εξ αιτίας της έλλειψής της , το αίμα των διαβητικών πλημμυρίζει από γλυκόζη. Ελέγχοντας όμως την ποσότητα των υδατανθράκων πού λαμβάνονται με την τροφή , η λίγη ινσουλίνη που παράγεται στο αίμα του διαβητικού είναι αρκετή ώστε η γλυκόζη να διατηρείται σε ανεκτικά επίπεδα. Ο καταμερισμός των γευμάτων είναι απαραίτητος ανεξάρτητα με τον τύπο διαβήτη. Το ότι κάποιος έχει διαβήτη δε σημαίνει ότι θα στερηθεί αγαπημένες του τροφές εκτός από τα συμπυκνωμένα γλυκά , ούτε ότι πρέπει να τρώει «διαβητικές τροφές»

Γενικές Οδηγίες
Η σωστή διατροφή για τα άτομα με διαβήτη είναι ένα από τα πιο σημαντικά σημεία θεραπείας του.
Ο διαβητικός πρέπει :
·    Να επιλέγει υγιεινές τροφές
·    Nα τρώει τη σωστή ποσότητα
·    Να παίρνει τα γεύματα στις σωστές ώρες
Μερικοί απλοί στόχοι υγιεινής διατροφής, εάν εφαρμοσθούν από όλη την οικογένεια θα βελτιώσουν την υγεία όχι μόνο του διαβητικού μέλους αλλά και των υπολοίπων.

  1. Τρώτε ποικιλία τροφίμων. Προσπαθήστε σε κάθε γεύμα να περιλαμβάνονται τροφές από όλες τις ομάδες δηλαδή: γαλακτερά- κρέατα- ψωμί και δημητριακά- λαχανικά –φρούτα- λιπαρά.
  2. Διατηρείστε το κανονικό σας βάρος.
  3. Διαλέξτε ένα πρόγραμμα διατροφής φτωχό σε λίπος ιδιαίτερα ζωικό κεκορεσμένο λίπος και χοληστερόλη.
  4. Φροντίστε το διαιτολόγιό σας να είναι πλούσιο σε χορταρικά, φρούτα, όσπρια και δημητριακά.
  5. Να μην χρησιμοποιείτε ζάχαρη.
  6. Χρησιμοποιείστε αλάτι και οινοπνευματώδη με μέτρο.

Τροφές που χρησιμοποιούνται ελεύθερα:
·    Ρίγανη
·    Πιπέρι
·    Δυόσμος
·    Μαϊντανός
·    Σκόρδο
·    Μουστάρδα
·    Tabasco
·    Σάλτσα σόγιας
·    Χυμός λεμονιού
·    Ξύδι
·    Τουρσιά (προσοχή στο αλάτι)
·    Καφές – Τσάι
·    Σόδα – μεταλλικό νερό – τόνικ
·    Αναψυκτικά light

Ομάδα Φρούτων
1 ισοδύναμο μας δίνει 15γρ. υδατάνθρακες και 45 θερμίδες
1 μέτριο μήλο ισοδυναμεί με

Ομάδα Ψωμιού και Δημητριακών
1 ισοδύναμο από την ομάδα αυτή μας δίνει 15 γρ. Υδατάνθρακες και 3 γρ. Πρωτεΐνες
1 φέτα ψωμί πιτυρούχο 28γρ. ισοδυναμεί με

Ομάδα Κρέατος
Άπαχα Κρέατα (1 ισοδύναμο μας δίνει 7γρ.πρωτείνη 0-3γρ. λίπος, 35-55 θερμίδες)
30γρ. κοτόπουλο (χωρίς δέρμα) ισοδυναμεί με

Κρέατα με μέση περιεκτικότητα σε λίπος (1 ισοδύναμο μας δίνει 7γρ. πρωτεΐνη-5γρ. λίπος-77 θερμίδες)

Ομάδα Γάλακτος
Γαλακτερά Αποβουτυρωμένα(1 ισοδύναμο μας δίνει 12γρ. υδατάνθρακες-8γρ. πρωτεΐνη 80 θερμίδες)

1 φλιτζάνι γάλα αποβουτυρωμένο(0% λιπαρά) ισοδυναμεί με

Γαλακτερά Ημιαποβουτυρωμένα (1 ισοδύναμο μας δίνει 12γρ. υδατάνθρακες-8γρ πρωτείνη-5γρ. λίπος-120 θερμίδες)
1 φλιτζάνι γάλα ημιαποβουτυρωμένο(1,5-2% λιπαρά) ισοδυναμεί με

Γαλακτερά Πλήρη (1 ισοδύναμο μας δίνει 12γρ. υδατάνθρακες-8γρ πρωτείνη-8γρ. λίπος-150 θερμίδες)
1 φλιτζάνι γάλα πλήρες(3,8-4% λιπαρά) ισοδυναμεί με

Ομάδα Λίπους
1 ισοδύναμο μας δίνει 5γρ. λίπος και 45 θερμίδες
Λάδι (ελαιόλαδο ή σπορέλαιο) 1 κουταλάκι του γλυκού ισοδυναμεί με

Ομάδα Λαχανικών
1 ισοδύναμο μας δίνει 5γρ. υδατάνθρακα -2γρ. πρωτεΐνη και 25 θερμίδες.
Ομάδα Α

Ομάδα Β

Έτοιμα φαγητά

Φαγητό Υδατάνθρακες (γρ.) Θερμίδες
Ρύζι (1 φλιτζάνι βρασμένο) 45  
Πατάτες τηγανητές ( 10 κομ. Περίπου λεπτοκομμένες) 15 101
Πατάτες φούρνου (4 κομμάτια κυδωνάτες) 15  
Μακαρόνια- σπαγγέτι – λαζάνια με τυρί και κιμά (2 φλιτζάνια) -> 4 ισοδύναμα ψωμιού + 2 ισοδύναμα κρέατος 60 520
Παστίτσιο 49 550
Ντοματόσουπα ή κοτόσουπα με ρύζι ή ζυμαρικά (1 φλιτζάνι) 15 180
Αγκινάρες αλά πολίτα (1 αγκινάρα- πατάτα-καρότο) 20 250
Γεμιστά με ρύζι ( 2 μεγάλα) 60 450
Λαχανοντολμάδες (100 γρ.) αυγολέμονο 8 158
Πίτσα με τυρί και ντομάτα (100 γρ.) 25 220
Σπανακόπιτα (100γρ.) 20 234
Τυρόπιτα (100γρ.) 16 316
Κολοκυθόπιτα (100γρ.) 25 220
Μπουκιές κοτόπουλου πανέ (6 κομμάτια) -> 1 ισοδύν. ψωμιού + 2 ισοδ. κρέας + 1 ισοδ. λίπος 15  
Χάμπουργκερ (κανονικό) -> 2 ισοδ. ψωμιού + 2 ισοδ. κρέας 30 250
Χάμπουργκερ (μεγάλο) -> 2 ισοδ. ψωμιού + 3 ισοδ. κρέας + 1 ισοδ. λίπος 30  
Σουβλάκι (1 πίττα ψητή – καλαμάκι χοιρινό) -> 2 ισοδ. ψωμιού + 2 ισοδ. κρέας + 1 ισοδ. λίπος 30  
1 τοστ με ζαμπόν και τυρί –μαρούλι –αγγούρι -> 2 ισοδ. ψωμιού + 2 ισοδ. κρέας 30 391
Αυγό ομελέτα με λαχανικά 13 175
Καρμπονάρα (1 ½ φλυτζ. Μακαρόνια) 45 715
Χοτ ντογκ 13 210

Στόχοι Διατροφής

Ομάδα
Στόχος
I.Ομάδα λιπιδίων Καθημερινά : 2-3 κουτ. Γλυκού σε κάθε γεύμα
II.Ομάδα γάλακτος Καθημερινά σερβιρίσματα : Παιδιά 2-3, Εφηβοι : 3-4
III.Ομάδα κρέατος (ψάρι –κοτόπουλο –κρέας) Καθημερινά : 2-3 σερβιρίσματα
IV.Ομάδα φρούτων Καθημερινά : 2-3 σερβιρίσματα
V. Ομάδα λαχανικών Καθημερινά : 2-3 σερβιρίσματα
VI. Ψωμί, δημητριακά κ.α. Καθημερινά : 6-9 σερβιρίσματα

Ι. Για να πετύχετε τον πρώτο στόχο αρκεί να εφαρμόσετε τη γνωστή πυραμίδα της παραδοσιακής ελληνικής –μεσογειακής διατροφής που στηρίζεται στη μεγάλη κατανάλωση οσπρίων –δημητριακών –λαχανικών και φρούτων, στη μέτρια κατανάλωση γαλακτοκομικών, ψαριών και πουλερικών και στη μικρή κατανάλωση κόκκινων κρεάτων. Επίσης ελαιόλαδο και λίγο κρασί είναι στο καθημερινό διαιτολόγιο.
ΙΙ. Για το δεύτερο στόχο ιδιαίτερη προσπάθεια χρειάζεται από τους διαβητικούς τύπου ΙΙ που είναι συνήθως παχύσαρκοι. Περιορίστε λοιπόν την ποσότητα του φαγητού –σερβίρεστε στο πιάτο του φρούτου –αποφύγετε τις παχυντικές τροφές και αυξήστε όσο γίνεται τη σωματική σας δραστηριότητα.

ΙΙΙ. Για τον τρίτο στόχο χρησιμοποιείστε μόνο ελαιόλαδο αντί για βούτυρο, μαργαρίνη και σπορέλαια. Διαλέξτε άπαχα λευκά κρέατα. Αποφύγετε αλλαντικά, λιπαρά τυριά και θαλασσινά. Προτιμάτε γαλακτερά χαμηλά σε λίπος (αποβουτυρωμένα). Τροποποιείστε τον τρόπο μαγειρέματος (περισσότερα βραστά, ψητά στο φούρνο και σχάρα και όχι τηγανίτα).
ΙV. Για τον τέταρτο στόχο, βάλτε σαλάτες από πράσινα κυρίως χορταρικά καθημερινά στο διαιτολόγιό σας. Τρώτε όσπρια 1-2 φορές την εβδομάδα. Τρώτε μαύρο ψωμί και φρυγανιές δημητριακά ολικής αλέσεως. Προτιμάτε ολόκληρα ωμά φρούτα αντί για χυμούς.
V. Για τον πέμπτο στόχο χρησιμοποιείστε εάν είναι απαραίτητο υποκατάστατα ζάχαρης χωρίς θερμίδες (π.χ. ασπαρτάμη) και προϊόντα που είναι φτιαγμένα με αυτά (π.χ. αναψυκτικά – ζελέ – παγωτά), πάντα με συνεννόηση με το διαιτολόγο σας.
VI. Και για το έκτο στόχο, χρησιμοποιείστε λιγότερα αλάτι στο τραπέζι σας και στο μαγείρεμα και πίνετε μόνο ένα ποτήρι κρασί με το φαγητό σας.

*Ανδρέας Μελιδώνης, Δ/ντης Διαβητολογικού Κέντρου Τζάνειου Νοσοκομείου, Πρόεδρος Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας