Science News Επιστημονική Επικοινωνία Διατροφή & καρδιαγγειακά νοσήματα: Ο Δρ. Δ. Ρίχτερ μιλάει στο Foodbites

Διατροφή & καρδιαγγειακά νοσήματα: Ο Δρ. Δ. Ρίχτερ μιλάει στο Foodbites
PDFΕκτύπωσηE-mail

Προσοχή: ανοίγει σε νέο παράθυρο. PDFΕκτύπωσηE-mail

 Διατροφή & καρδιαγγειακά νοσήματα: Ο Δρ. Δ. Ρίχτερ μιλάει στο Foodbites

Συνέντευξη με τον Dr. Δ. Ρίχτερ, MD, FESC, Διευθυντή Β’ Καρδιολογικής Κλινικής Ευρωκλινικής Αθηνών

Έχετε πολλά χρόνια εμπειρίας στον χώρο της καρδιολογίας , αλλά και της πρόληψης καρδιαγγειακών νοσημάτων και  είστε μέλος σε αναγνωρισμένες επιστημονικές εταιρίες. Μπορείτε  να μας  πείτε , σε πιο βαθμό επηρεάζει η διατροφή και ο τρόπος ζωής γενικότερα , την  εκδήλωση καρδιαγγειακών νοσημάτων;


Τα πλέον συνήθη καρδιαγγειακά νοσήματα στα οποία οφείλεται το 50% περίπου των θανάτων στη χώρα μας είναι το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Η αύξηση της συχνότητας εμφάνισής τους αποδίδεται κυρίως στην αλλαγή του περιβάλλοντος, στο οποίο ο σύγχρονος άνθρωπος ζει και αναπτύσσεται και στον τρόπο ζωής που έχει πλέον υιοθετήσει. Πιο συγκεκριμένα, το ανθρώπινο είδος εξελίσσεται εδώ και εκατομμύρια χρόνια και σε όλες σχεδόν τις εποχές το χαρακτηριστικό του τρόπου ζωής του ήταν η λίγη τροφή και η άσκηση. Ελλείψει αμαξιών οι άνθρωποι περπατούσαν κάθε μέρα χιλιόμετρα για να μετακινηθούν και η τροφή ήταν ένα αγαθό που δεν ανευρισκόταν κάθε ημέρα, έτσι ώστε κάθε φορά που υπήρχε πρόσβαση σε τροφή ο άνθρωπος έτρωγε όσο περισσότερο μπορούσε και αποθήκευε ενέργεια υπό τη μορφή λίπους, που θα του εξασφάλιζε την επιβίωση έως την επόμενη φορά που θα είχε πρόσβαση σε τροφή. Μετά τη βιομηχανική επανάσταση όμως το σκηνικό άλλαξε δραματικά. Η χρήση αυτοκινήτου αντικατέστησε το περπάτημα και σήμερα πολλοί ακόμη και για 100 μέτρα χρησιμοποιούν το αυτοκίνητο αντί να περπατήσουν. Το φαγητό είναι τουλάχιστον στο Δυτικό κόσμο ένα είδος εν αφθονία και ειδικά το κακής ποιότητας φαγητό είναι και φθηνό και εύκολα προσβάσιμο από όλους. Αυτή η τρομακτική αλλαγή των τελευταίων 100-150 χρόνων ανέτρεψε τα περιβαλλοντικά δεδομένα χιλιετιών και τα γονίδια του ανθρώπου αδυνατούν να ανταποκριθούν στις αλλαγές αυτές.
Συνεχίζουν να αποθηκεύουν αμέσως λίπος, διότι έχουν μάθει ότι θα χρειαστεί τις επόμενες ημέρες, αλλά δυστυχώς σήμερα η άσκηση δεν έρχεται ποτέ και έρχεται μόνο η επόμενη μερίδα φαγητού. Η έλλειψη δραστηριότητας και η αυξημένη πρόσληψη μη υγιεινών τροφίμων, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες όπως το κάπνισμα οδηγούν το σύγχρονο άνθρωπο σε προβλήματα όπως η υπέρταση και η υπερλιπιδαιμία και αυτά με τη σειρά τους στη καρδιαγγειακή νόσο.

Οι ασθενείς σας , είναι ενημερωμένοι σχετικά με την επίδραση που μπορεί να έχει η  διατροφή στην υγεία τους;

Αυτή είναι μία πολύ σημαντική ερώτηση διότι ο ασθενής αγωνιά να εκπαιδευθεί για το πως θα πρέπει να διατρέφεται αλλά δεν παίρνει αρκετές πληροφορίες. Η σύγχρονη ιατρική δεν δίνει αρκετή εκπαίδευση στον ιατρό σχετικά με τη διατροφική επίδραση στους διάφορους παράγοντες κινδύνου γεγονός που οδηγεί τον ασθενή σε γενικές και αόριστες οδηγίες που δεν βοηθούν πάντα αποτελεσματικά. Είναι σημαντικό ο ασθενής να πληροφορείται για τη διατροφή του τόσο από τους ειδικούς σχετικά με το θέμα αυτό όσο και από έγκυρες πηγές πληροφόρησης όπως ο διαδικτυακός σας τόπος διότι στη διατροφή δεν μπορείς απλά να εκπαιδεύσεις σε μία ή δύο συνεδρίες έναν ασθενή. Η συνεχής πληροφόρηση είναι απαραίτητη.

Υπάρχουν στατιστικά στοιχεία, σχετικά με διατροφή, παχυσαρκία και καρδιαγγειακά νοσήματα;

Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία αναγνωρίζοντας τη μεγάλη σημασία των δύο αυτών παραγόντων κινδύνου  ενθαρρύνει την κατανάλωση φρούτων , λαχανικών, δημητριακών και ψωμιού ολικής αλέσεως, ψαριών, άπαχου κρέατος, και γαλακτοκομικών με χαμηλά λιπαρά. Συνιστάται η αντικατάσταση  σε όσο γίνεται μεγαλύτερο βαθμό των κορεσμένων λιπαρών με μονοακόρεστα και πολυακόρεστα. καθώς και η μείωση πρόσληψης άλατος τόσο άμεσα με την μείωση προσθήκης στο φαγητό όσο και έμμεσα με την αποφυγή κατανάλωσης έτοιμων- παρασκευασμένων τροφών πλούσιων σε αλάτι.
Οι παράγοντες κινδύνου που βρίσκονται ακόμη σε άνοδο στο Δυτικό κόσμο είναι η παχυσαρκία και ο σακχαρώδης διαβήτης. Παγκοσμίως, υπολογίζεται πως 1 δις άτομα είναι υπέρβαρα και 300 εκατ. παχύσαρκα.
Γνωρίζουμε σήμερα πως το λίπος, και ειδικά το ενδοκοιλιακό λίπος είναι ένα μεταβολικά ενεργό όργανο ικανό να θέτει στη κυκλοφορία διάφορα πεπτίδια τα οποία παίζουν ρόλο στη καρδιαγγειακή ομοιόσταση. Πως και πότε αντιμετωπίζουμε την παχυσαρκία; Συνιστάται απώλεια βάρους για όλους τους παχύσαρκους (ΔΜΣ≥30) και θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για όλους τους υπέρβαρους ( ΔΜΣ μεταξύ 25-30). Άντρες με περιφέρεια μέσης 94-102 εκ και γυναίκες με 80-88εκ. πρέπει να λαμβάνουν συμβουλή να προσπαθήσουν να μην αυξηθεί το βάρος τους. Περιφέρεια μέσης μεγαλύτερη από τα όρια αυτά προκαλεί σύσταση για απώλεια βάρους).
Η άσκηση βοηθά σημαντικά στην απώλεια βάρους και ειδικά στην απώλεια κοιλιακού λίπους. Η δίαιτα αποτελεί μία σημαντική συνιστώσα στην απώλεια βάρους. Πολλών ειδών δίαιτες έχουν κατά εποχές γίνει δημοφιλείς. Αυτή με τα χαμηλά λιπαρά θεωρείται η πιο συνηθισμένη σήμερα έχοντας το σημαντικό όφελος μείωσης της LDL χοληστερόλης.

Όπως είναι γνωστό, το διατροφικό μοντέλο της Μεσογειακής διατροφής – παράλληλα με άσκηση- είχε αποδεδειχθεί ιδανικό για την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων. Σήμερα, φαίνεται πως η ζωή μας αποκλίνει από αυτό το μοντέλο. Τι πρέπει να κάνουμε με την άσκηση;

Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί έναν από τους πιο γνωστούς τρόπους με τον οποίο μπορεί να αυξηθεί η HDL χοληστερόλη. Σύμφωνα με μελέτες η μέτριας έντασης, συχνή άσκηση (πχ. περπάτημα), παράλληλα με διακοπή του καπνίσματος και απώλεια βάρους μπορούν να ανεβάσουν την HDL κατά 10-15%, ένα σημαντικό ποσοστό εάν ληφθεί υπόψη ότι για κάθε 1 mg/dl αύξησης της HDL μειώνεται η πιθανότητα εμφάνισης εμφράγματος κατά 2% στους άντρες και 3% στις γυναίκες. Ταυτόχρονα, η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας είναι δυνατό μαζί με τη συμβολή μιας ισορροπημένης διατροφής να οδηγήσει σε μείωση του σωματικού βάρους και σε μείωση του σωματικού λίπους. Όταν αυτό συμβεί είναι πιθανό να μειωθούν τα επίπεδα τριγλυκεριδίων, αλλά και της ολικής χοληστερόλης στο αίμα, γεγονός ιδιαίτερα ευεργετικό για την καρδιά και τα αγγεία. Σε γενικές γραμμές συστήνεται μέτριας έντασης άσκηση (όπως είναι το γρήγορο περπάτημα πχ.) για 50 λεπτά, 5 φορές την εβδομάδα με στόχο την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων και την διατήρηση μίας καλής φυσικής κατάστασης. Η παραπάνω άσκηση είναι ευεργετική είτε είναι συνεχόμενη είτε σπασμένη σε 2 τμήματα ( δύο 25λεπτα).

Έχετε μήπως παρατηρήσει  εάν η καρδιαγγειακή νόσος εκδηλώνεται συχνότερα σε άτομα με συγκεκριμένες  (ανθυγιεινές) διατροφικές επιλογές ; Τι θα συμβουλεύατε κάποιον που θέλει να διορθώσει την υπερχοληστερολαιμία του με διατροφή;


Ένα σύνηθες λάθος που γίνεται είναι αυτός που μειώνει την υψηλή χοληστερίνη  με δίαιτα σε φυσιολογικά επίπεδα θεωρεί ότι δεν χρειάζεται να ανησυχεί πια. Το συνηθέστερο σφάλμα στο σημείο αυτό είναι ότι πολλοί  πραγματοποιούν για δύο μήνες ιδιαίτερα αυστηρές δίαιτες , οι οποίες όμως είναι αδύνατο να διατηρηθούν εφ’ όρου ζωής. Άρα μετά τις καλές εξετάσεις  επιστρέφουν στην παλιά ανθυγιεινή διατροφή και δεν επιθυμούν να επανελέγξουν τα λιπίδια τους διότι ξέρουν ότι πιθανότατα θα είναι και πάλι υψηλά.
Το κομμάτι που αφορά την αλλαγή του τρόπου ζωής είναι ιδιαίτερα δύσκολο για όλους μας. Έχει ιδιαίτερη σημασία όμως όταν κάποιος κάνει δίαιτα για αυξημένη χοληστερόλη να κάνει μία δίαιτα την οποία να μπορεί να ακολουθεί εφ όρου ζωής.

Επίσης έχει σημασία να ξέρουμε ότι με μία ισορροπημένη δίαιτα την οποία ο ασθενής να μπορεί να διατηρήσει μακροπρόθεσμα αναμένουμε μία μείωση χοληστερόλης που κυμαίνεται από 5-30%, με συνηθέστερο ποσοστό το 10%. Υπάρχει πολύ μεγάλη μεταβλητότητα από άνθρωπο σε άνθρωπο αναφορικά με τη σχέση διατροφής-χοληστερόλης.
Ακόμη και για όσους  η χοληστερόλη ρυθμιστεί ικανοποιητικά με φάρμακα, η διατροφή παίζει πάντα σημαντικό  ρόλο.
Για ίδια επίπεδα χοληστερόλης όσοι ακολουθούσαν μεσογειακή διατροφή είχαν καλύτερη επιβίωση και ποιότητα ζωής από όσους ακολουθούσαν κυρίως δυτική διατροφή σε μία από τις σημαντικότερες μελέτες διατροφής και καρδιαγγειακών που έγινε στη Γαλλία τη Lyon Heart Study..

Ποια είναι η γνώμη σας για τα λειτουργικά τρόφιμα που σχετίζονται με την υγεία της καρδιάς;

Οι φυτικές στερόλες και οι φυτικές στανόλες είναι ουσίες οι οποίες μας βοηθούν στη μείωση τόσο της ολικής χοληστερόλης, όσο και της LDL χοληστερόλης σε άτομα που πάσχουν από υπερλιπιδαιμία,. Η δράση τους αυτή στηρίζεται στο γεγονός ότι τόσο οι στερόλες, όσο και οι στανόλες μειώνουν τη χοληστερόλη που απορροφάει ο οργανισμός από το έντερο, ενώ οι ίδιες απορροφώνται σε πολύ μικρό βαθμό, οπότε δεν έχουν ιδιαίτερες παρενέργειες για τον οργανισμό.
Οι διεθνείς συστάσεις υποδεικνύουν ότι για να έχει ένας ασθενής με υπερλιπιδαιμία αποτέλεσμα θα πρέπει να καταναλώνει περίπου 2000 mg ημερησίως, το ποίο αντιστοιχεί σε περίπου 3 μερίδες από τα γνωστά προϊόντα εμπορίου που κυκλοφορούν (γιαούρτι, γάλα, μαργαρίνη) τα οποία έχουν την ικανότητα μείωσης της χοληστερόλης κατά 8-13% περίπου.

Ο ρυθμός της ζωής των περισσοτέρων ατόμων είναι γρήγορος και με πολύ  άγχος. Σήμερα επιπλέον, ζούμε και μια αβέβαιη και δύσκολη οικονομική περίοδο. Τα παραπάνω επηρεάζουν  τις διατροφικές επιλογές των ασθενών σας και κατ’ επέκταση την υγεία της καρδιάς τους;

Δυστυχώς, σε όλες τις χώρες του κόσμου που πέρασαν οικονομική κρίση φαίνεται να αυξάνονται σημαντικά τα καρδιαγγειακά επεισόδια. Η σχέση άγχους και/ή κατάθλιψης και στεφανιαίας νόσου είναι από πολλά έτη τεκμηριωμένη και στις χώρες που αντιμετωπίζουν κοινωνική ή οικονομική κρίση τα συναισθήματα αυτά καταλαμβάνουν μεγάλο τμήμα του πληθυσμού.
Η σχέση αυτή είναι τόσο άμεση όσο και έμμεση. Πχ. το αυξημένο στρες σε μία οικονομική κρίση οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα αδρεναλίνης και κατεχολαμινών στον οργανισμό που από μόνα τους αυξάνουν τον κίνδυνο για έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο.
Υπάρχει όμως και η έμμεση συσχέτιση όπως είναι η επιδείνωση  της ποιότητας της διατροφής και τα αυξημένα ποσοστά καπνίσματος.  Στη σημερινή βιομηχανική εποχή το υγιεινό φαγητό είναι και πιο ακριβό. Αρκεί να δει κανείς τις τιμές των φρούτων και των λαχανικών καθώς και των ψαριών και να τις συγκρίνει με ένα κομμάτι κρέας με πολύ λίπος ή με ένα χάμπουργκερ από ταχυφαγείο για να συνειδητοποιήσει τη διαφορά.
Ακόμη το ποσοστό καπνιστών και ο αριθμός τσιγάρων που καπνίζουν ημερησίως αυξάνει διαχρονικά στις μεγάλες κρίσεις. Ο αγχωμένος πολίτης ψάχνει απεγνωσμένα για συμπαράσταση έστω και εάν αυτή προέρχεται από μία θανατηφόρα συνήθεια.
Σε όλες τις χώρες που βρέθηκαν σε οικονομική κρίση τα καρδιαγγειακά αυξήθηκαν σε σημαντικό βαθμό. Η οικονομική κρίση στις ΗΠΑ το 1929-1937 οδήγησε σε 20% αύξηση των θανάτων από στεφανιαία νόσο, και στη Ρωσία την εποχή του μετά-κομμουνισμού και των ιδιωτικοποιήσεων για κάθε ιδιωτικοποίηση οι άντρες της περιοχής εκείνης εμφάνιζαν αύξηση θνησιμότητας τα επόμενα δύο χρόνια κατά 13% κυρίως λόγω της μαζικής ανεργίας που ακολουθούσε.
Τέλος στην Αργεντινή την εποχή της μεγάλης κρίσης η ενδονοσοκομειακή θνησιμότητα αυξήθηκε σημαντικά στα καρδιαγγειακά νοσήματα ( 6.9% έναντι 2.9% για το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και 16% έναντι 11% για την καρδιακή ανεπάρκεια) πιθανών λόγω της σημαντικής φθοράς του κρατικού συστήματος υγείας. Δεν έχουμε ακόμη στατιστικά για την Ελλάδα αλλά δεν προβλέπεται να είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.

Μπορούμε να κάνουμε κάτι αξιοποιώντας την εμπειρία των άλλων κρατών για να το αποφύγουμε αυτό;

Φυσικά και μπορούμε.
Αφενός το κράτος είναι αναγκαίο να μη θυσιάσει τη δημόσια υγεία στο βωμό της οικονομικής εξυγίανσης. Το να έχουμε ένα οικονομοτεχνικά υγιές σύστημα με νεκρούς τους πολίτες δεν προσφέρει τίποτα σε κανένα.
Αφετέρου πρέπει να βρούμε άλλους πιο υγιεινούς τρόπους χαλάρωσης απ το τσιγάρο. Πέρα απ το μεγάλο οικονομικό κόστος του καπνίσματος σε εποχή κρίσης η απόλαυση που μας δίνει δεν συγκρίνεται με άλλες πιο υγιεινές και δωρεάν χαρές.
Μία βόλτα με ταχύ βήμα δίπλα στην Ελληνική γαλάζια θάλασσα ή σε ένα πράσινο και όχι ακόμα καμένο βουνό χαλαρώνει και δίνει μεγαλύτερη ικανοποίηση. Υπάρχουν δωρεάν πράγματα τα οποία βελτιώνουν την ποιότητα και ποσότητα ζωής μας και τα οποία καμία οικονομική κρίση δεν μπορεί να μας τα στερήσει.
Μη ξεχνάμε πως το γέλιο, ο έρωτας και η καλή διάθεση είναι δωρεάν και δρουν ως το καλύτερο φάρμακο στις αυξημένες κατεχολαμίνες της κρίσης.


Γίνονται ενέργειες, ομιλίες, συνέδρια και τα καρδιαγγειακά αυξάνονται.  Τι θα προτείνατε να γίνει επιπλέον  για ενημέρωση και συνειδητοποίηση της αξίας της ενδεδειγμένης διατροφής ;  


Θεωρώ πως προσπάθειες όπως αυτή του Foodbites έχουν ιδιαίτερη αξία στη σημερινή ηλεκτρονική εποχή. Το ίντερνετ είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας και η μεγάλη αξία του είναι η δωρεάν, εύκολη και αξιόπιστη πληροφόρηση για τα σημαντικά θέματα της ζωής μας, και ένα από αυτά είναι σίγουρα η υγεία μας.

 

 

Share

Εγγραφή στα Newsletters του Foodbites

Εγγραφτείτε στα newsletters του Foodbites και λάβετε όλες τις εξελίξεις στο χώρο της διατροφής εύκολα και γρήγορα, στο inbox σας!

Επιλέξτε το Newsletter που σας ενδιαφέρει
Foodbites Magazine
Νέα της αγοράς των τροφίμων και διατροφικές τάσεις . Εξελίξεις, νέα προϊόντα και ιστορίες τροφίμων
Foodbites Science Briefs
Εξελίξεις και καινοτομία στο χώρο της επιστήμης & τεχνολογίας τροφίμων και διατροφής. Ασφάλεια & ποιότητα τροφίμων. Νομοθεσία τροφίμων.